نقش شرایط محیطی در روی مشخّصه های سطحی حدّت تک یاخته ها در بدن میزبان و در محیط های کشت
حدّت یا بیماریزائی عبارت است از ظرفیت ایجاد بیماری میباشد مشخّصه های حدّت تک یاخته های بیماریزا غالباً جزء مواد متشکله سطحی بوده و بیشتر آنها شناسائی نشده اند و تجربه نشان داده است که ادامه کشت باکتریها و ویروس ها باعث تقلیل حدّت آنها شده و این تقلیل حدّت به از دست رفتگی یا تغییر مشخصه های سطحی آنها منجر میشود و هر گاه همانند باکتریها و ویروس ها، تک یاخته ها را در محیط خارج کشت بدهیم امکان تضعیف و تقلیل حدّت بیماری یا از دست رفتگی مشخّصه های سطحی آنها وجود دارد. گرچه در مورد تک یاخته ها در زمینه ایمنوژنیسیته ، پاتوژنیسیته و کشت آنها در محیط های کشت پیشرفت های قابل توجهی صورت گرفته است ولی مشخّصه های سطحی آنها هنوز بخوبی تشخیص داده نشده است.
– همانطوریکه اطلاع دارید انتشار بیشتر عفونت های باکتریها از سطح مخاطی انجام میشود ولی در بیشتر تک یاخته ها بخصوص لیشمانیا، مالاریا، تیلریا به این ترتیب نیست بلکه تک یاخته های یاد شده با سوراخ کردن پوست بوسیله ناقل یا در اثر تماس ناقل با خراش موجود در روی پوست حیوان یا انسان حساس وارد بدن میزبان می گردد.
تعارض متقابل مکانیسم های دفاعی میزبان و میکرواورگانیسم های تک یاخته ای بیماریزا
مکانیسم های دفاعی میزبان شامل مکانیسم های همورال، سلولی و یا ترکیبی از هر دو آنها میباشد و در ابتدای شروع عفونت و در طی جواب های تورمی هنگامیکه میکرواورگانیسم از یک موضع یا محل ورود از طریق غدد لمفی، طحال و کبد پخش میگردد، مکانیسم های دفاعی غیر اختصاصی عمل مینمایند و سپس وقتیکه با جواب های ایمنی میزبان مکانیسم های دفاعی تقویت میشوند در مقابل هر گونه مهاجم واکنش های ویژه مربوط به آن عفونت  ارائه میگردد.
– متلاشی شدن میکرواورگانیسم ها تحت تأثیر دفاع طبیعی و پادتن های اکتسابی و مکمل میتواند یکی از اساسی ترین مکانیسم های دفاعی میزبان در مقابل عفونت های تک یاخته ای باشد تک یاخته ه هم چنین بوسیله فاگوسیت های چند هسته ای (Ploymorphonuelar cells) ، فاگوسیت های یک هسته ای (Mononuclear cell=MN) بخصوص فاگوسیت های میزبانهای ایمن شده خورده و متلاشی می گردند. مثلاً قبل از خورده شدن بعضی پلاسمودیم ها و کشتن بعضی از تک یاخته ها مثل توکسوپلاسما گونده ای ، اُپسونیزاسیون( Opsonisation) آنها توسط پادتن ها مورد نیاز میباشد حرکت فعال بعضی تک یاخته ها ممکن است باعث اشکال در هضم آنها بشود و امکان دارد بعضی از تک یاخته ها واجد مواد سطحی باشند که از هضم آنها جلوگیری نمایند وانگهی باید اضافه نمائیم بعضی از تک یاخته ها در درون فاگوسیت ها زنده باقی مانده و رشد و تکثیر هم مینمایند مثلاً بعضی مواقع امکان دارد توکسوپلاسما گونده ای باعث جلوگیری از آزاد شدن موادی بشود که روی تک یاخته اثر سوء دارد.   باقی ماندن یا زنده بودن توکسوپلاسما در درون سلول ممکن است به پوشش سطحی و ضخیم تک یاخته نیز بستگی داشته باشد.
– گونه های لیشمانیا (Leishmania spp) همانند با سیل لپردرموش( murine leprosy bacilli) دردرون فاگوسیت ها رشد مینماید و لیزوزوم آزاد شده نیز روی آنها تأثیر ندارد. بعضی فرمهای تریپانوزوما کروزی (Trypanosoma cruzi) با فرار از واکوئل های فاگوسیتی در مقابل کشته شدن در درون سلول میزبان مقاومت مینماید. زیرا اگر در درون واکوئل ها باقی بمانند از بین میروند ولی هنوز      مشخصه هایی که در زنده ماندن تک یاخته لیشمانیا و تریپانوزوم دخالت داشته باشند شناخته نشده اند. تغییر آنتی ژنی بعضی از تک یاخته ها در جریان عفونت میتواند یک روش بسیار مناسبی باشد که بوسیله آن تریپانوزوم ها و پلاسمودیم ها در مقابل سیستم دفاعی بدن مقاومت نموده و به حیات خود ادامه میدهند ضمناً یادآور میشود که اخیراً مشخصه های تعویض آنتی ژنیکی در تریپانوزوما بروسئی(Trypanosoma brucei) شناخته شده اند و تریپانوزومای یاد شده واجد پوشش خارجی با گلیکوپروتئین های فشرده بوده که میتواند در تداوم عفونت میزبان دخالت داشته باشد.
آزردگی یا آسیب های وارده بر میزبان توسط تک یاخته 
مواد متشکله سطحی تک یاخته های بیماریزا به نظر می رسد که در ایجاد آسیب رساندن به میزبان سهیم هستند و ظاهراً آسیب های ایجاد شده بستگی به عوامل غیراختصاصی رشد مروزئیت در درون گلبول قرمز و در نهایت بستگی به عوارض متلاشی شدن آنها دارد زیرا به وضوح مشخص شده است که اولین مرحله اساسی در متلاشی شدن گلبولهای قرمز عبارت است از دخول مروزئیت ها به درون گلبول های قرمز دیگر میباشد وانگهی مواد متشکله موجود در انتهای مخروطی تک یاخته مالاریا به نظر میرسد واجد گلیکو پروتئین غنی شده با هیستیدین میباشد و امکان دارد در آسیب رساندن میزبان دخالت داشته باشد ارتباط متقابل بین گلیکوپروتئین های سطحی تک یاخته و *رسپترهای گلبول های قرمز به نظر میرسد کاملاً اختصاصی باشد زیرا گلبولهای قرمز گونه های غیرحساس با مروزئیت های مالاریا ارتباط متقابل ندارند.
مشخّصه های سطحی حدّت و ایمنوژنیسیته در تک یاخته ها
ایمنوژنیسیته عبارت است از ظرفیت واکسن در ایمن کردن فعّال حیوانات حسّاس در مقابل چالنج با میکرواورگانیسم حاد. بیشتر آنتی ژنهای ایجاد شده بوسیله میکرواورگانیسم های بیماریزا در ایمنوژنیسیته سهمی ندارند و تنها تعداد محدودی از آنها بعنوان آنتی ژنهای حمایت کننده میتوانند در تولید واکسن نقش داشته باشند بنابراین شناسائی مشخصه های حدّت در تک یاخته ها در آینده میتواند در تهیه آنتی ژنهای ایمن زا و در نهایت حفاظت کننده نقش فعال داشته باشند تجربه بدست آمده در باکتری شناسی نشان داده است که مشخّصه های حدّت به شرطی که خواص آنتی ژنی داشته باشند بعنوان آنتی ژنهای حفاظت کننده در نظر گرفته میشوند بهترین نمونه بارز آن توکسوئیدهای توکسین های خارج سلولی دیفتری و کزاز هستند بنابراین شناسائی مشخّصه های حدّت در تک یاخته ها ممکن است در آینده به عنوان آنتی ژنهای حفاظت کننده درتهیه واکسن ها مورد استفاده قرار گرفته شوند با توجه به نیاز به بررسیهای ضروری، کشت تک یاخته ها در محیط خارج در دهه اخیر با موفقیت همراه بوده و هر روز که میگذرد روشهای جدیدی برای تداوم کشت و نگهداری قدرت ایمنی زائی  تک یاخته ها  ابداع میگردد زیرا کشت تک یاخته ها میتوانند در شناسائی، بیولوژی، بیماریزائی و ایمنی زائی آنها و در نهایت تولید واکسن  بر ضد آنها کمک نماید و هدف نهائی اینستکه تک یاخته ها بهمان وضعی که در بدن میزبان هستند در محیط خارج کشت شده و خصوصیات بیولوژیکی آنها در محیط کشت تغییر ننماید. بررسیها تاکنون اختصاصاً در تولید فرمهائی از چرخه زندگی تک یاخته که ظرفیت عفونی زائی در میزبان اصلی را دارند متمرکزشده و در مورد گونه های پلاسمودیم و تریپانوزوم که نهایت مورد توجه هستند بیشترین موفقیت ها بدست آمده است و حتی توانستند فرمهای فعال تک یاخته در میزبان های اصلی را کشت بدهند و نمونه های کشت اینگونه تک یاخته ها برای میزبان حسّاس بیماریزا بوده است مثلاً در مورد لیشمانیا فرم داخل سلولی میزبانهای اصلی یعنی اِماستیگوت(Amastigote) را توانسته اند در محیط خارج کشت بدهند از طرفی باید تأکید نمائیم که در دنیای تجربه نشان داده شده است که حتی اگر فرم خاصی از چرخه زندگی تک یاخته در محیط خارج کشت داده شود ممکن است یک اختلاف ظریفی بین نمونه کشت شده در محیط خارج و فرم گسترش یافته در بدن وجود داشته باشد که در پاتوژنیسیته و ایمنوژنیسیته تک یاخته مورد نظر تأثیر دارد بنابراین همانطوریکه توضیح داده شد کشت تک یاخته بدون تغییر بیولوژی پوشش خارجی آن در محیط خارج دارای اهمیت ویژه ای است زیرا مشخّصه های موجود در غشاء خارجی فرم تک یاخته ها است که مانع از تأثیر سیستم دفاعی میزبان و مانع ورود آنها بر درون سلول های بیگانه خوار میگردد از طرفی در محیط خارج کشت تک یاخته بمراتب با شرایط تداوم حیات تک یاخته در بدن میزبان متغییر است و این خود باعث تغییر *ژنوتیپی و ** فنوتیپی تک یاخته میگردد زیرا سطح خارجی تک یاخته میتواند در محیط خارج تغییر یافته و تولید گروه خاصی از میکرواورگانیسم با     ویژه های خاص سطحی را بنماید و بعبارت دیگر شناسائی ویژه گیهای بیولوژی تک یاخته جهت ارتباط آن با میزبان و برقراری چنین خصوصیات بیولوژی در محیط های کشت کار چندان آسانی نیست معذالک مشکلات شرح داده شده باعث ناامید شدن محققین نشده است و هرگاه اشکال متفاوت تک یاخته ها بدون تغییرات بیولوژیکشت بشوند میتوانند در شناسایی بیشتر تک یاخته مفید باشند.
*ژنوتایپ 🙁 genotype): تمام یا قسمتی از تشکیلات ژنتیکی یک فرد و یا یک گروه میباشد.
** فنوتایپ:(phenotype): ویژه گیهای قابل مشاهده در اورگانیسم میباشد که در ارتباط با ژنوتیپ و محیطتولید میگردد.
کشت تک یاخته های پاتوژن با یا بدون کشت سلول
سیستم های کشت سلول و کاربرد فعلی آنها بعنوان سیستم های یاری دهنده مناسب می باشند ولی اساساً اینگونه سیستم ها بهترین نیستند مثلاً تاکنون نشان دادند که سلولهای *دیپلوئید با زندگی محدود ولی با مشخّصاتی شبیه مشخصات سلولهای نرمال بهتر از سلولهای تغییر شکل یافته **آناپلوئید هستند که به طور مداوم رشد می نمایند وانگهی سلولهای دیپلوئید میتوانند در تولید واکسن نیز مورد استفاده قرار گرفته شوند زیرا سلولهای تغییر شکل یافته (معمولاً همانند سلولهای آناپلوئید) ممکن است حامل ویروس هائی باشند که توانائی قدرت سرطانزائی را نیز داشته باشند .
– در مورد ***تک یاخته های اجباری که به مواد غذائی میزبان بی نهایت نیاز دارند اضافه نمودن مواد مشتق شده از میزبان به محیط کشت و رعایت شرایط فیزیکی لازم کشت تک یاخته در محیط خارج بسیار قابل توجَه میباشد .
از طرفی تک یاخته های بیماریزا که چرخه زندگی خود را در بدن دو میزبان مشخّص یا در درون بدن یک میزبان و در محیط خارج طی مینمایند به احتمال زیاد در طی مراحل گوناگون چرخه زندگی خود به شرایط مختلفی نیاز دارند و در واقع محیط های کشت اینگونه تک یاخته ها باید واجد موادی باشد که نیازهای رشد و تکثیر آنها را تأمین نماید.
–       استاندارد کردن سیستم های محیط کشت بسیار مشکل است و نکاتی که باید مورد توجه قرار گرفته شوند شامل گوناگونی سویه های سلولی ، گوناگونی آنزیم های هضم کننده پروتئین ها ، گوناگونی مواد متشکله محیط های کشت و گوناگونی سرم های مورد استفاده میباشند بخصوص کیفیت سرم به گونه حیوان، سن حیوان، تاریخچه زندگی حیوان قبل از تهیه سرم بستگی کامل دارد . از طرفی مواد غذائی همانند املاح، مواد قندی، ویتامین ها، هورمون ها، اسیدهای امینه، لیپیدها، آنزیم ها، کوفاکتورها و عناصر مکمَل از یک نمونه به نمونه دیگر متّغیر است  نکات دیگری که باید مورد توجه قرار گرفته شوند عبارتند از امکان حضور مایکو پلاسما ،ویروس ها و اورگانیسم های *سایکروفیلیک ، توکسین ها یا فرآورده های ناشی از متابولیسم باکتریها میباشد وانگهی خلوص مواد شیمیائی ، کیفیت آب ، عدم ثبات بعضی مواد موجود در محیط کشت و هم چنین غیر فعّال شدن ریبوفلاوین در مقابل نور میتوانند در کیفیت محیط های کشت تأثیر گذار باشند از طرفی حتی نور به طور مستقیم میتواند در رشد و تکثیر بعضی ارگانیسم های تک یاخته ای تاثیر سوء داشته باشد .
نیازهای مورد لزوم د ربکارگیری روشهای کشت تک یاخته ها
نیازهائی که برای تهیه و تولید محیط های کشت مورد شناسائی قرار گرفته اند عبارتند از :
۱-   روش های کشت ساده و قابل تولید مجدد برای کارهای تشخیصی تک یاخته های بیماریزا در فیلد .
۲- محیطهای کشتی که در صورت استفاده از آنها ویژگیهای فیزیولوژیکی و متابولیکی میکرواورگانیسم ها حتی الامکان تغییر ننماید و از این گونه محیط های کشت می توان در بررسی اثر درمانی داروهای ضد تک یاخته ای استفاده نمود.
– مشکلات گوناگونی نمونه های سرمی و  اطلاعات ناقص مربوط به نیاز های تغذیه ای اورگانیسم های مختلف باعث میگردد که در طرح ریزی محیط های قابل اطمینان و معتبر دقت کافی انجام شود.
– طرح ریزی و تو سعه محیط های کشت مناسب و با ارزش به مراحل مختلف زیر نیز ارتباط دارد :
– بررسی محیط های طرح ریزی شده جهت کشت سلول های حیوانی ، سلول های حشرات و اورگانیسم های  تک یاخته ای و مقایسه آنها با یکدیگر و انتخاب محیط کشت مناسب که نیاز های رشد و تکثیر اورگانیسم های تک یاخته ای را تأمین نماید.
۲- بررسی های فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی نیازهای تغذیه ای اورگانیسم های تک یاخته ای جهت شناسائی نیازهای متابولیسمی آنها در ارتباط با سنتز ساختمانهای اختصاصی خود (مثلاً غشاء های سطحی) و هم چنین گسترش و تداوم مراحل رشد و تکثیر در محیط های مناسب
۳- جستجو و ارائه جواب برای سئوالات مطرح شده در مورد هر سیستم کشت : مثلاً چه میزان از غلظت و چه مقادیری از یونهای غیر آلی برای کشت یاخته های درون سلولی مورد نیاز است- آیا کشت تک یاخته های درون سلولی به مقادیر زیاد پتاسیم ویا مقادیر کم سدیم نیاز دارند. چه میزان کلسیم، منیزیوم و کلر برای کشت آنها مناسب میباشد. چه کربوهیدرات یا منابع دیگر انرژی مورد نیاز است.
– نیاز به گلوکز در محیط های کشت تک یاخته ها عمومیت دارد بعضی از تک یاخته ها مثل     تریپانوزوما کروزی برای رشد و تکثیر خود از فروکتوز استفاده مینماید بنابراین ضرورت دارد         ویژه گیهای اختصاصی بعضی از منابع انرژی مورد نیاز در کشت یاخته ها مورد بررسی قرار گرفته شود ضمناً باید بررسی شود که :
۱- چه اسیدهای آمینه ای برای کشت تک یاخته مورد نیاز میباشد؟
۲- آیا لیپیدها یا استرول در کشت تک یاخته تحت آزمایش مورد نیاز میباشد؟
۳- چه ویتامین هائی برای کشت تک یاخته تحت آزمایش مورد احتیاج است؟
۴- چه نقشی بعضی از فلزات در رشد تک یاخته ها دارند. مثلاً به نظر میرسد آهن برای خیلی از  سیستم های کشت ضروری است.
۵- آنتی بیوتیک های زیادی برای تهیه محیط های کشت مصرف میگردد. معذالک باید توجه نمائیم آیا    آنتی بیوتک های مصرف شده روی سلولها و روی تک یاخته ها اثر سوء دارند یا خیر؟ و در صورتیکه      آنتی بیوتیک مصرف شده برای محیط کشت مناسب باشد باید توجه نمود آیا آنتی بیوتیک مصرف شده در تهیه محیط های کشت تولید واکسن در انسان و حیوان اثر سوء دارند یا خیر؟
۶- چه درجه ای از pH و چه درجه حرارت برای رشد و تکثیر اورگانیسم های تک یاخته ای در محیط های  کشت مناسب است.
۷- از طرفی باید تأکید نمائیم که حتی الامکان ثبوت و پایداری محیط های کشت تا آنجائیکه امکان دارد طولانی باشد.
۸- آیا بکارگیری درجه حرارت پائین تر از ْc 37 مثلاً  ْc 27 – ۲۵ تک یاخته ها را قادر میسازد در شرایط بهتری رشد نمایند.
آموزش، تحقیق و ارتباطات در ارتباط با تحقیقات مربوط به تک یاخته های بیماریزا در نقاط گرمسیری
مطلب قابل توجهی که باید مورد توجه قرار گرفته شود اینستکه چطور میتوان به محققین درجهت پیشبرد      فعالیت های تحقیقاتی که در دست اقدام دارند کمک نمود با اصلاح آموزش ها، برقراری ارتباطات و ارائه مطالب در جهت کمک به تحقیقات نتایج بهتری عاید میگردد از طرفی مشکلات کنترل بیماری به عوامل مختلف اجتماعی و اقتصادی نیز مربوط میباشد و تداوم بیماریها میتواند بر فقر، بیسوادی، پائین بودن استاندارد بهداشت عمومی نیز ارتباط داشته باشد سرمایه گذاری اساسی در آموزش محققین، ارتباط مداوم با سازمانهای بین المللی که در پیشبرد تحقیقات علمی روی بیماریها نقش دارند مثل سازمان WHO سازمان FOA و سازمان OIE، برقراری کمک های تحصیلی، تأمین تسهیلات و تجهیزات نه چندان پرقیمت و پیچیده میتوانند در گسترش تحقیقات در مورد بیماریهای انگلی در نقاط اندمیک نقش اساسی و بنیادی داشته باشد.
– در نقاطی که بیماریهای تک یاخته ای بصورت اندمیک وجود دارد جهت بالا بردن اطلاعات علمی متخصصین بیوشیمی، تغذیه، میکروبیولوژیست ها، تک یاخته شناسان و حشره شناسان برقراری        دوره های آموزشی بسیار مفید میباشد.
از طرفی ارتباط علمی فرد با فرد در کنفرانس ها و کارگاههای آموزشی میتواند مثمر ثمر باشد دسترسی به مطالب علمی منتشر شده به دلیل ملاحظات اقتصادی در بعضی نقاط بطور وسیعی محدود است، پرداخت حق اشتراک مجلات امکان دارد در این نقاط مشکل ساز باشد بنابراین ضرورت دارد در چنین موارد بیان شده کمک های لازم از طرف سازمانهای بین المللی علمی فراهم گردد و حتی بهتر است برای دسترسی به تحقیقات انجام شده مطالب علمی به زبان بومی / مناطق اندمیک ترجمه شده و در اختیار آنها قرار داده شود.
– لازم به یادآوری است که محققین آموزش دیده و ماهر نمی توانند کاری از پیش ببرند مگر اینکه منابع و تجهیزات مورد نیاز آنها در دسترس باشد تجهیزات مورد استفاده در نقاط اندمیک نباید بسیار پیچیده باشد و ضرورت دارد سرویس دهی تجهیزات به طور مرتب انجام شود تأخیر طولانی در تهیه و فراهم کردن تجهیزات می تواند باعث کند شدن پیشرفت کار محقیق بشود تضمین بودجه مورد لزوم برای شروع کار تحقیقاتی و تداوم آن در نقاط اندمیک از اهمیّت فوق العاده ای برخوردار میباشد کارگاههای آموزشی برگزار شده نباید صرفاً در ارائه توانائی کشت عوامل عفونی زای انسان و حیوان و تحقیقات بنیادی مربوطه به این عوامل باشد بلکه در جهت تولید واکسن ها و داروهای جدید و آزمون های تشخیصی جدید نیز ضرورت دارد کارگاههای آموزشی برقرار گردد.
– گرچه پیشرفت های قابل توجهی اخیراً در مورد کشف بعضی از تک یاخته های بیماریزا انجام شده ولی کاملاً پیشرفت در اینگونه موارد بسیار کند بوده است و حتی در بعضی نواحی پیشرفت در زمینه های مختلف کشت اصولاً انجام نشده است بنابراین برای تکنولوژیست های ماهر که در مورد بیماریهای انگلی اندمیک  در نقاط مختلف فعالیت دارند جنبه های مختلف کشت میکروارگانیسم های تک یاخته ای از نظر تئوری و کاربردی به صورت دوره های آموزشی مورد لزوم برقرار گردد.
– گروه بندی افرادی که نیاز دارند دوره های آموزشی مختلف را از نظر تئوری و عملی بگذرانند به شرح زیر میباشد:
گروه a : گروهی هستند شامل محققان و تکنولوژیست هائی که اطلاعات وسیعی در مورد عوامل بیماریزا داشته و تجربیات کافی در مورد کار با عوامل بیماریزا را دارند معذالک از آخرین تکنیک های تکثیر ارگانیسم های  تک یاخته ای در محیط خارج اطلاع کافی ندارند.
گروه b : گروهی هستند شامل محققان و انگل شناسانیکه در شرایط فعلی در مورد کشت عوامل بیماریزا در محیط خارج فعالیت دارند اما مایل هستند در مورد روش های جدید کشت اورگانیسم های تک یاخته ای در محیط کشت نسج اطلاعات تئوری و عملی جدید را داشته باشند.
گروه c : گروهی هستند شامل محققانی که بخوبی در مورد برقراری روشهای ایمنولوژی ، بیوشیمی ،ژنتیک اطلاع کافی دارند و مایل هستند در مورد بررسی عوامل بیماریزای انگلی در محیط خارج فعالیتهای لازم را انجام دهند معذالک با متدهای جدید و ضروری آنطوریکه باید آشنائی ندارند.
گروه d : گروهی هستند از محققین جوان که دانشجویان دوره تخصصّی و دوره های دکترای عمومی و یاهم طراز آنها میباشند و اطلاعات کافی در مورد تکنولوژی و فعالیت های کاری خودشان را دارند امّا به آموزش کشت عوامل بیماریزا و کشت سلولهای میزبان نیاز دارند و ضرورت دارد توسط اساتید با تجربه آموزش لازم به آنها داده شود.
گروه e : گروهی هستند از تکنولوژیست های رده های پائین که در مورد کشت عوامل بیماریزا در محیط خارج و کشت سلولهای میزبان زیر نظر افرادی که در گروههای بالا شرح داده شده است آموزش های لازم به آنها داده شود.
– برنامه های آموزشی باید در ارتباط با نیاز گروههای شرح داده شده در بالا طرح ریزی بشود و بالاترین اولویت ها مربوط به گروههای b,a میباشد و در صورتیکه افراد این دو گروه یا محققین کلیدی       دوره های لازم را بگذرانند برنامه های آموزشی برای گروههای دیگر بطور قابل توجهی سهل و ساده میگردد اقدامات زیر بمنظور رسیدن به آموزش ضروری هر گروه میتواند مناسب باشد:
a) آموزش کوتاه مدت محققین این گروه در آزمایشگاههائی که تجربه های دست اول در مورد کشت گونه های سلولی و کشت مراحل مختلف عوامل بیماریزا را دارند. ضمناً بازدید های کوتاه مدت اینگونه محققین از آزمایشگاههایی که در مورد کشت سلول ها و تک یاخته های بیماریزا فعالیت دارند برای آنها بسیار مفید میباشد.
b) در شرایط فعلی سازمانهای متعددی دوره های آموزش عمومی کشت سلول ها و بافت ها را ارائه میدهند و اختصاصی در سطوح مختلف در دسترس میاشد مثلاً سازمان آمریکائی کشت سلول که بطور سالانه یک سری دوره های آموزشی دوره های آموزشی اختصاصی و عمومی را در مورد کشت سلولهای مختلف ارائه می دهد، محققین مربوط به این گروه می توانند در دوره های آموزشی متعدد در مورد تکنیک های که برای آنها مفید باشد شرکت نمایند.
c) محققین این گروه میتوانند به بهترین وجهی بوسیله محققین با تجربه ای که در مورد فعالیت های مربوط به کشت سلول و عوامل بیماریزای انگلی در نقاط اندمیک اشراف دارند دوره های آموزشی مورد نیاز را بگذرانند.
تجهیزات و مواد مورد لزوم برای کشت سلول و میکرواورگانیسم های انگلی در نقاط اندمیک
این قسمت اساساً برای راهنمائی افرادی است که تجربیات کافی در مورد کار با عوامل بیماریزای گرمسیری را دارند امّا ممکن است با تجهیزات و مواد مورد لزوم مربوط به کشت سلول یا میکرواورگانیسم های بیماریزا آشنائی  لازم را نداشته باشند. اقلام مورد نیاز برای کشت سلول یا میکرواوگانیسم بیماریزا در دو گروه طبقه بندی میشوند:
– اقلام  گروه یک شامل تجهیزات و مواد مورد لزومی است که امکان دارد در آزمایشگاههای انگل شناسی و باکتری شناسی در دسترس نباشند اما برای کشت سلول و عوامل بیماریزا لازم میباشند.
– اقلام گروه دو شامل تجهیزات عمومی مربوط به آزمایشگاههای میکروبیولوژی میباشد و برای کشت سلول هم امکان دارد مورد نیاز باشد.
– اقلام گروه یک شامل :
a) اطاقهای مخصوص جهت تأمین هوای استریل برای انجام کار
b) وسایل کشت، لوله ها: فلاکسها، شیشه ها و پی پت هایی هستند که انحصاراً برای کشت سلول مورد نیاز میباشند.
c) تجهیزات برای فراهم کردن آب با خلوص بالا
d) محیط ها وتسهیلات برای تهیه محیط های کشت
e) تجهیزات برای استریل کردن و فیلتر کردن محیط های کشت
f) اُسمومتر( Osmometor)
 
a) اطاقهایی برای هوای استریل
اطاقهای استریل برای کار با میکرواورگانیسم های بیماریزا یا نمونه هائی که پاتوژنیستیه آنها معلوم نیست نهایت ضروری است از دستگاههای لامینارفلو عمودی ( vertical laminar flow) با فیلترهای هپا (Hepa filter) بسیار مناسب میباشند نگهداری منظّم جریان هوای استریل نهایت ضروری است.
و به طور مرتب هر دو الی سه روز یکبار هوای استریل داخل لامینارفلو باید کنترل شود و از طرفی در مواقعی که با دستگاههای لامینارفلو کار نمیکنند برای تداوم داشتن محیط استریل از اشعه ماورابنفش استفاده شود. فرد یا افرادی که در اطاق استریل با لامینارفلوکار میکنند باید دستها را تا آرنج کاملاً شسته و سپس ضد عفونی نموده و از ماسک های استریل صورت استفاده نمایند و سر را با کلاه استریل بپوشانند .
b) وسایل کشت، لوله ها ، فلاسک ها ، شیشه ها و پی پت های مورد نیاز
استفاده از شیشه آلات در مقایسه با لوازم پلاستیکی یک بار مصرف به مراتب با صرفه تر است زیرا از طرفی از نظر اقتصادی مناسب بوده وانگهی بعضی از سلول های مورد کشت در بوات های شیشه ای به مراتب بهتر کشت می شوند .
c) تجهیزات برای در اختیار داشتن آب خالص 
یکی از مهمترین علل گوناگونی یا تغییرات کشت سلول و یا رشد و تکثیر عوامل بیماریزا استفاده از آب با   کیفیت های متغیر است و دیونیزه کردن آب به تنهائی کافی نیست به دلیل اینکه رزین های آزاد شده براحتی در آب حل شده و ممکن است آب مورد مصرف باعث اشکال در کشت سلول یا عوامل بیماریزا بشود بنابراین باید     حتی الامکان آب دیونیزه شده باید دو یا سه بار تقطیر شود تا کاملاً خالص بشود و از طرفی ضرورت دارد آب مقطر تهیه شده تازه بوده و مدّت زیادی در آزمایشگاه نمانده باشد.
محیط های کشت
محیط های آماده میتوانند هزینه کشت را بالا ببرند و از طرفی مانع از این بشوند که در مورد مواد متشکله یک محیط تجربه لازم را داشته باشیم بنابراین تهیه محیط در آزمایشگاه ، تازه بودن محیط و کیفیت و خلوص مواد متشکله آن نهایت باید مورد توجه باشد از طرفی میتوان محلول های لازم برای تهیه یک محیط را با غلظت های چند برابر مثلاً(×۱۰) تهیه و در موقع تهیه محیط آنها را رقیق نموده و با غلظت مورد نیاز استفاده نمود محلول های مربوط به یک محیط را میتوان در حرارتC 0 8-4 یا به صورت منجمد نگاهداری نمایند سرم وسایر ترکیبات بیولوژیکی باید از تولید کنندگان معتبر تهیه شود و حتی بهتر است  قبل از خرید نمونه های لازم را دریافت و مورد آزمایش قرار داد . از طرفی بر طبق تجربه ضرورت دارد حتی اگر سرم فیلتر شده خریداری شود آن را مجدداً فیلتر نمود.
تجهیزات برای فیلتر کردن یا بعبارت دیگر استریل نمودن محیط ها
محیط های کشت و سرم مورد لزوم باید حتماً از طریق فیلتر کردن استریل بشوند البته بعضی از محلولها را میتوان اتوکلاو نیز نمود از کاغذهای فیلتر با منافذی به قطر ۰.۴۵µm و ۰.۲µm برای فیلتر محیط ها استفاده میشود و حتی بعضی مواقع در صورت لزوم از فیلترهائی با منافذ mµ۱۰ نیز استفاده مینمایند بهتر است از کاغذهای فیلتر پُلی کربنات (poly carbonate filter) استفاده نمایند زیرا با استفاده از کاغذهای فیلتر سلولزی در حین استریل کردن محیط ممکن است مواد سمی وارد محیط بشود . کاغذهای فیلتر پس از یکبار مصرف باید دور ریخته شوند و از کاغذهای فیلتر تازه استفاده نمایند بعبارت دیگر کاغذهای فیلتر تازه را در دستگاه نگهدارنده فیلتر قرار داده و پس از بستن دستگاه و اتوکلاو کردن از آن برای فیلتر کردن محیط های مورد نیاز استفاده نمایند .
محیط های کشت باید به طور مرتب از نظر کیفی و عدم آلودگی کنترل بشوند و سرم های مورد استفاده باید از نظر وجود ویروس و مایکوپلاسماها مورد آزمایش قرار گرفته شوند محیط ها باید دارای pH مناسب و اسمولاریته قابل قبولی را داشته باشند مناسبترین pH معمولاً برابر ۳/۷-۲/۷ و قابل قبول ترین اسمولاریته برابر Osm/KS 320-280 میباشد بالا بودن اسمولاریته معّرف شرایط پاتولوژیکی است .
تجهیزات عمومی برای آزمایشگاههای کشت سلول و عوامل بیماریزا شامل:
۱)اتوکلاو
۲)اجاق های الکتریکی (  four or oven)
۳)انکوباتور با درجات حرارت متفاوت
۴)میکروسکپ های مختلف نوری و اینورتت
۵)ترازوها
۶)pH متر
۷)یخچالهائی با درجه حرارتC0  ۸-۴ ، فریزرهایC0  ۲۰-  و یخچالهائی با برودت   C0 80-
۸)تسهیلات مربوط به ازت مایع